|
|
Memur 'istediğin yere şikayet et' diyemeyecek
Çiçek, taslağın, idarenin
vatandaşa yakın ve şeffaf olmasını sağlayacağını
belirterek, ''Bundan böyle, kamu görevlileri vatandaşa
'git bildiğin yere şikayet et, istediğin bilgiyi
vermiyorum' diyemeyecek'' dedi.
Adalet Bakanı Çiçek, bakanlıkta düzenlediği basın
toplantısında, ''Genel İdari Usul Kanunu Tasarısı
Taslağı'' hakkında bilgi verdi.
Günümüzde demokratik toplumların en önemli sorunlarından
birisinin idare ve vatandaş arasındaki ilişkilerin
düzenlenmesi olduğunu, özellikle bireylerin hak ve
menfaatlerinin idareye karşı korunmasının büyük önem
taşıdığını belirten Çiçek, hukuk devleti ilkesinin
gerçekleşmesinin yalnız idarenin yargısal denetimiyle
sağlanamayacağını söyledi.
GERÇEK DEMOKRASİNİN TESİSİ
İdarenin, karar alırken
ilgililerle birlikte hareket etmesi ve karar alma
yetkisini paylaşmasının, gerçek demokrasinin tesisi için
şart olduğunu vurgulayan Çiçek, bunun sağlanmasının da
genel idari usul hükümlerinin bir kanunda
düzenlenmesiyle mümkün olacağını anlattı.
Çiçek, idarenin tabi olacağı
genel usul kurallarının belirlenmemesinin, idarenin kamu
hizmetini etkili ve verimli yürütmesini önlediği gibi
özellikle bireylerin idare karşısında yargı öncesinde
korumasız kalmalarına neden olduğunu ve idare-birey
ilişkilerinde istenilen sonucun elde edilmesini
engellediğini kaydetti.
UYUŞMAZLIKLAR KAYNAĞINDA ÇÖZÜLECEK
İdari uyuşmazlıkların büyük
bir çoğunluğunun kaynağında çözümlenmesinin mümkün
olduğunu ifade eden Çiçek, şöyle konuştu:
''Örneğin, bazı ihtilaflarda idare, bireyin haklılığına
inanmasına rağmen, idari usul düzenlemesinin bulunmaması
nedeniyle, barışçı yollarla çözümleyemediği sorunlarını
ancak vatandaşın mahkeme kararı getirmesi sonucunda
halledebilmektedir.
Oysa bu konuda, alternatif uyuşmazlık çözüm usullerinin
kabul edilmesiyle idare ile birey arasında doğacak
uyuşmazlıkların idari yargıya başvurmak lüzumu kalmadan,
anlaşmayla çözümü sağlanabilecektir.''
''KURUMLAR ARASINDA YEKNESAKLIK SAĞLANACAK''
Çiçek, Başbakanlığa gönderilen taslağın kanunlaşması
durumunda, idari işlev yürüten her kamu kurumu, kurul ve
kuruluşunda uygulanacağını, böylelikle usulde
yeknesaklık sağlanacağını söyledi.
Bireyin idarenin işlemlerinde izleyeceği usulü önceden
bileceğini ve kendisi hakkında tesis edilecek işleme
konu, bilgi ve belgelere kolaylıkla ulaşacağını anlatan
Çiçek, idarenin, gerektiğinde sorumluluktan kaçmak ya da
işi idari yargıya havale etmek gibi kolay bir yolu
seçmeden idari işlemi değiştirebileceğini, geri
alabileceğini, kaldırabileceğini ve bu yolla
birey-toplum ve idare arasındaki
çıkarların dengeleneceğini kaydetti.
Düzenlemenin, idarenin vatandaşa yakın ve şeffaf
olmasını sağlayacağını, idareyi, karar almadan önce
yeterli araştırma yapmaya zorlayacağını ifade eden
Çiçek, idarenin çalışmasının basitleşeceğini ve düzenli
hale geleceğini anlattı.
BİLGİ EDİNME KANUNU'NUN DEVAMI
Bu taslağın geçtiğimiz günlerde yürürlüğe giren Bilgi
Edinme Kanunu'nun devamı niteliğinde olduğunu belirten
Çiçek, Bilgi Edinme Kanunu, bu taslak ve ardından sır
kavramıyla ilgili taslak yasalaştığı zaman, bu alandaki
boşluğun doldurulmuş olacağını vurguladı. Çiçek, şunları
kaydetti:
''Bundan böyle, kamu görevlileri vatandaşa 'git bildiğin
yere şikayet et, istediğin bilgiyi vermiyorum ya da
cevap vermiyorum' diyemeyecek. Bu tarzdaki bugüne kadar
alışageldiğimiz ve çok da hoş karşılamadığımız
hususların büyük ölçüde ortadan kaldırılması söz konusu
olacaktır.
KAMU GÖREVLİSİ KOLAYCILIĞA
KAÇAMAYACAK
Çünkü, vatandaşın müracaatına
belli bir süre içerisinde cevap verme mecburiyeti
vardır. Bir karar alıyorsa, bunun gerekçelerini oraya
yazma mecburiyeti vardır. Ayrıca, 'git mahkemeden karar
getir' tarzındaki işin kolaycılığına gidip her ihtilafın
yargıda çözülmesi yerine, alternatif uyuşmazlık
çözümleri de bundan böyle belli ölçüde düzenlenmiş
olmakla yargının yükü azaltılmış olacak.
Vatandaşın mahkeme
kapılarında uzun süre hak araması büyük ölçüde önlenmiş
olacak. Vatandaşın dava takibi gibi ilave bir külfete
girmemesi gibi ilave kolaylıklar da getirilmiş
olacaktır.
Taslağın incelenmesini isteyen Çiçek, eksikliklere
ilişkin görüşlerin tasarı TBMM komisyonlarında
görüşülürken iletilmesini talepetti.
TASLAK NELER GETİRİYOR
Adalet Bakanı Çiçek'in verdiği bilgiye göre, tasarının
getirdiği yenilik ve değişiklikler şöyle:
'' İdari
makamlar başvuru hakkını kullananlara yol gösterecek ve
bilgi vermekle yükümlü olacak. Bunun için de idare
tarafından alınması gerekli tedbirleri alacak.
İdare, kendisine yapılan başvuruları mutlaka 30 gün
içinde cevaplandıracak. Bugünkü düzenlemelerin yanlış
anlaşılması sonucu ortaya çıkan zımni ret müessesesine
yer verilmeyerek, idareye cevap vermeme gibi bir imkan
tanınmayacak.
İdari istikrarın sağlanması bakımından, hukuka aykırı da
olsa bireysel idari işlemler ancak iptal davası açma
süresi içinde değiştirilebilecek, kaldırılabilecek veya
geri alınabilecek.
İdari işlemlerde 'temsil' konusu düzenleniyor.
Bireylerin bürokrasiye boğulmadan taslakta öngörülen
istisnalar hariç herkesi temsilci seçebilecek ve bunlar
vasıtasıyla idaredeki işlemlerini takip edebilecekler.
İdareye, idari işlemi etkileyen olaylarla ilgili her
türlü inceleme, araştırma ve gerektiğinde soruşturma
yapması yükümlülüğü getirilerek, idari işlemlerin hukuka
uygun olarak tesisi, açılan davalarda ise isabetli karar
verilmesi sağlanacak
İlgililere, idari işlemin
yapılmasından önce hukuki menfaatlerini savunmak üzere
dinlenilme hakkı verilecek.
İdari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanların
tazminat işlemlerine ilişkin başvuruların incelenmesiyle
ilgili usul ve esaslar düzenleniyor. Buna göre, tazminat
istemlerini sürüncemede bırakmadan tarafları tatmin
edecek şekilde sonuca bağlamak üzere kurullar
oluşturulacak.
Belde halkının ortak yararını ilgilendiren düzenleyici
işlemlerde, kamunun bilgilendirilmesi ve katılımı esası
getirilecek.
İdarenin karar organı olan kurullarının toplantılarının
kural olarak ilgililere açık olması esası getirilerek,
yönetimde şeffaflık amaçlanıyor.
İdarenin, bütün işlem ve eylemleri mümkün olan her türlü
iletişim araçlarıyla kamuya duyurulması esası
benimsenecek. Halkın gözetim ve denetim yetkisinin
kullandırılmasına zemin hazırlanacak.
İdari işlem mutlaka gerekçeli olacak ve gerekçe işlem
metninde gösterilecek.
İdari yaptırım gerektiren olaylar, tutanağa bağlanmadan
ve idari yaptırım uygulanmadan önce ilgiliye dinlenilme
ve savunma hakkı tanınacak ve idari yaptırımlarda
ölçülülük ilkesine uyulması zorunlu olacak.
Kesin
idari işlemlere karşı başvuru yollarını tüketmeleri
amacıyla ilgililere itiraz hakkı tanınacak. Bu
düzenlemeyle, maddi ve hukuki gerçekliğe uygun işlem
tesis etme kapasitesinin artırılması ve yargıya intikal
eden davaların sayısının azaltılması amaçlanıyor.
Alternatif
uyuşmazlık çözüm usulleri getiriliyor.
Yargı
kararlarının uygulanması usulü ve bundan kaynaklanan
sorumluluk etraflı bir şekilde düzenleniyor. Yargı
kararlarının gecikmeksizin ve etkin bir şekilde yerine
getirilmesine ilişkin hükümler yer alıyor. Bu çerçevede
rücu konusu hükme bağlanıyor. İdari işlemlerin tesisinde
emsal yargı kararları dikkate alınacak ve yargı
kararlarını uygulamayanlar hakkında genel hükümler
dışında olmak üzereözel suç ihdas edilecek.''
Tasarıyı hazırlayan komisyonun başkanlığını yapan Selçuk
Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Zehra
Odyakmaz'a ve komisyon üyelerine teşekkür eden Çiçek,
taslağın vatandaşlara ve ülkeye hayırlı olmasını temenni
etti.
(aa)
|
