|
BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KANUNU TASARISI
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Tanımlar
Amaç
Madde 1. Bu kanunun amacı, büyükşehir belediye
yönetiminin hukuki statüsünü düzenlemek, hizmetlerin
etkin, verimli ve uyum içinde yürütülmesini sağlamaktır.
Kapsam
Madde 2. Bu kanun, büyükşehir belediyesiyle
büyükşehir sınırları içindeki belediyeleri kapsar.
Tanımlar
Madde 3. Bu kanunun uygulanmasında;
a) Büyükşehir belediyesi En az üç ilçe veya ilk
kademe belediyesini kapsayan, bu belediyeler arasında
koordinasyonu sağlayan ve kanunlarla verilen görev,
yetki ve sorumlulukları yerine getiren, karar organı
seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan, idari ve
mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişisini,
b) Büyükşehir belediyesinin organları:
Büyükşehir belediye meclisi, büyükşehir belediye
encümeni ve büyükşehir belediye başkanını,
c) İlçe belediyesi: Büyükşehir belediye sınırları
içinde ilçe kurulmaksızın oluşturulan ve büyükşehir ilçe
belediyeleriyle aynı yetki ve imtiyazlara sahip
belediyeyi,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin Kuruluşu ve Sınırları
Kuruluş
Madde 4. Belediye sınırlarından en fazla 10.000
metre uzaklıktaki yerleşim birimlerinin son nüfus sayımı
veya tespitine göere toplam nüfusu 1.000.000'dan fazla
olan il merkez belediyeleri, fiziki yerleşim durumları
ve ekonomik gelişmişlik düzeyleri de dikkate alınarak,
kanunla Büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir.
Büyükşehir belediyesinin sınırları
Madde 5. Büyükşehir belediyelerinin sınırları,
ismini aldıkları büyükşehirlerin belediye sınırlarıdır.
İlçe belediyelerinin sınırları, bu ilçelerin
büyükşehir belediyesi içinde kalan kısımlarının
sınırlarıdır.
İlk kademe belediyelerinin, büyükşehir belediye
sınırları dışında, belediye sınırı olamaz.
Büyükşehir belediyesi bulunan ilçelerde, o ilin adı
ile anılan mahkemeler ile büyükşehir belediyesi
sınırları içindeki ilçelerin adı ile anılan mahkemelerin
yargı çevreleri, ilçe sınırlarına bakılmaksızın, Adalet
Bakanlığının teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek
Kurulunca belirlenir.
Büyükşehir belediyesine katılma
Madde 6. Büyükşehir belediyesinin sınırları
çevresinde ve aynı il sınırları içinde bulunan belediye
ve köylerin büyükşehir belediyesine katılması konusunda
Belediye Kanunu hükümleri uygulanır. Bu durumda belediye
meclisi tarafından alınması gereken kararlar büyükşehir
belediye meclisi tarafından alınır.
İmar düzeni ve temel alt yapı hizmetlerinin zorunlu
kıldığı hallerde, bu belediye ve köyler, büyükşehir
belediye meclisinin kararı ve İçişleri Bakanlığının
teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile büyükşehir
belediyesi sınırları içine alınabilir.
Büyükşehir belediyesi sınırları içine katılan ilçe
belediyeleri ile nüfusu 50.000'i geçen belediyeler,
büyükşehir ilçe veya ilk kademe belediyesine dönüşür.
Diğer belediyeler ile köylerin tüzel kişiliği kalkar.
Köylerin mahalle olarak bağlanacağı belediyelerle tüzel
kişiliği kalkan belediyelerin katılacağı belediyeler,
müşterek kararnamede veya Bakanlar Kurulu kararında
belirtilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin Görev Yetki ve Sorumlulukları
Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyelerinin
görev, yetki ve sorumlulukları
Madde 7. Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve
sorumlulukları şunlardır:
a) Büyükşehirin ekonomik, sosyal ve fiziki gelişimine
ilişkin olarak, ilçe ve il kademe belediyelerinin
görüşlerini almak suretiyle stratejik planları, yıllık
hedefleri ve yatırım programlarını ve bütçeyi
hazırlamak,
b) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları
içinde nazım imar planı ve çevre düzeni planını yapmak,
yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki
belediyelerin nazım plana uygun olarak hazırlayacakları
uygulama imar planlarını, bu planlarda yapılacak
değişiklikleri ve imar islah planlarını aynen veya
tadilen onaylamak ve uygulanmasını denetlemek, nazım
imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki
yıl içinde uygulama imar planlarını yapmayan ilçe ve ilk
kademe belediyelerinin uygulama imar planlarını yapmak
veya yaptırmak.
c) Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev
ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve
onarım işleriyle ilgili her türlü imar uygulamasını
yapmak ve ruhsatlandırmak; büyükşehir belediyesince
yapılan veya işletilen alanlarda işyerlerine ruhsat
vermek ve denetlemek,
d) Düzenli kentleşmeyi sağlamak amacıyla tarım
arazileri dışındaki alanlarda imarlı ve alt yapılı
arsalar üretmmek, konut veya toplu konut yapmak, satmak,
kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak,
kamulaştırma yapmak,
e) Büyükşehir ulaşım ana planı yapmak veya yaptırnak
ve uygulamak, kanunların belediyelere verdiği trafik
düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek,
motorlu taşıtlara ilişkin trafik tescil belgelerini
düzenlemek,
f) Büyükşehir belediyesinin yetki alanındaki meydan,
bulvar, cadde ve anayolları yapmak, yaptırmak, bakım ve
onarımını sağlama, kentsel tasarım projelerine uygun
olakrak bu yerler üzerindeki yapılara ilişkin
yükümlülükler koylak; meydan, bulvar, cadde, yol ve
sokak isim ve numaraları ile bunlar üzerindeki binalara
numara verilmesi işlerini gerçekleştirmek,
g) Kent bilgi sistemini kurmak,
h) Sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygun olarak
çevrenin, tarım alanlarının ve su havzalarının
korunmasını sağlamak, katı atıkların kaynakta toplanması
ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı
atıkların yeniden değerlendirilmesi, depolanması ve
bertarafına ilişkin hizmetleri yerine getirmek,
tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek,
sanayi ve tıbbi atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek,
bunun için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek
veya işlettirmek, deniz araçlarının atıklarını toplamak,
toplatmak, arıtmak ve gerekli düzenlemeleri yapmak,
i) Gıda ile ilgili olanlar dahil birinci sınıf gayri
sıhhi müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek,
yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere
laboratuvarlar kurmak ve işletmek,
j) Büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu veya
işlettiği alanlarda zaıta hizmetlerini yerine getirmek,
k) Yolcu ve yük terminalleri, kapalı ve açık
otoparklar yapmak, yaptırmak veya ruhsat vermek,
işletmek veya işlettirmek,
l) Büyükşehirin bütünlüğüne hizmet eden sosyal
donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri kütüphane,
müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak,
yaptırmak, işletmek veya işlettirmek,
m) Gerektiğinde sağlık, eğitim ve kültür hizmetleri
için bina ve tesisler yapmak, bunların her türlü
bakımını, onarımını yapmak ve gerekli malzeme desteğini
sağlamak,
n) Kültür ve tabiat varlıkları ile tarihi dokunun ve
kent tarihi bakımından önem taşıyan mekanların ve
işlevlerinin korunmasını sağlamak,
o) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini
yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak,
kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir
sınırları içindeki kara ve denizde ticari amaçlı toplu
taşım yapacak ulaşım araçlarına ruhsat vermek,
p) Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun
için gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek,
r) Mezarlık alanlarını tespit etmek, mezarlıklar
tesis etmek ve işletmek, özel meraklıkları
ruhsatlandırmak ve denetlemek,
s) Her çeşit toptancı hallerini ve mezbahaları
yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek, özel hal
ve mezbahaları ruhsatlandırmak ve denetlemek,
t) İl düzeyinde yapılan planlara uygun olarak, doğal
afetlerle ilgili planlamaları ve diğer hazırlıkları
büyükşehir ölçeğinde yapmak, gerektiğinde diğer afet
bölgelerine araç, gereç ve malzeme desteği vermek;
itfaiye ve acil yardım hizmetlerini yürütmek, patlayıcı
ve yanıcı madde üretim ve depolama yerlerini tespit
etmek, fabrika ve sanayi kuruluşlarını yangına ve diğer
afetlere karşı tedbirler yönünden denetlemek,
u) Yaşlılar, özürlüler, kadınlar, gençler ve
çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetleri
yürütmek, geliştirmek, bu amaçla sosyal tesisler kurmak,
meslek ve beceri kazandırma kursları ve sağlık
merkezleri ve hastane açmak, işletmek veya işlettirmek.
Büyükşehir belediyeleri birinci fıkranın (c) bendinde
belirtilen yetkisini, imar planlarına uygun olarak
kullanmak zorundadır.
İlçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri
şunlardır:
a) Diğer kanunlarla münhasıranı büyükşehir
belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada
sayılanlar dışında kalan belediye görev ve yetkileri,
b) Katı atıkların toplanması ve aktarma istasyonuna
taşınması,
c) Sıhhi işyerlerini, 2 inci ve 3 üncü sınıf
gayrisıhhi müesseseleri, içkili ve umuma açık yerleri
ruhsatlandırmak ve denetlemek,
d) Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; açık
otopark, spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile parkların
yapılması, mesleki eğitim ve beceri kursları açılması,
sağlık, eğitim ve kültür tesis ve binalarının yapım,
bakım ve onarımı ile kültür ve tabiat varlıkları ve
tarihi dokunun korunması, kent tarihi bakımından önem
taşıyan mekanların ve işlevlerinin geliştirilmesine
ilişkin hizmetler.
Altyapı ve ulaşım
Madde 8. Büyükşehir içindeki altyapı hizmetleri ile
kara, deniz, göl, nehir ve raylı sistem taşımacılığı
hizmetlerinin bir koordinasyon içinde yürütülmesi
amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da
görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle
tespit edilecek kamu kurum ve kuruluşları
temsilcilerinin katılacağı bir Altyapı Koordinasyon
Merkezi ile bir Ulaşım Koordinasyon Merkezi kulur.
Büyükşehir ilçe ve ilk kademe belediyebaşkanlrı kendi
belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde
koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım
Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki
konularla ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları ve odaların (oda üst kuruluşu bulunan
yerlerde üst kuruluşun) temsilcileri de davet edilerek
görüşleri alınır.
Alt yapı Koordinasyon Merkezi kamu kurum ve
kuruluşlarınca büyükşehir içinde yapılacak alt yapı
yatırımları için kalkınma planı ve yıllık programlara
uygun olarak yapılacak taslak programlara uygun olarak
yapılacak taslak programları birleştirerek kesin program
haline getirir. Bu kesin programlarda birden fazla kamu
kurum ve kuruluşunca aynı anda yapılması gerekenler
Ortak Programa alınır. Ortak programa alınan alt yapı
hizmetleri için belediye ve diğer bütün kamu
kuruluşlarının bütçelerine konulan ödenekler Alt yapı
Koordinasyonu merkezinde teşekkül ettirilecek Alt Yapı
Yatırım Hesabına aktarılır.
Ortak Programa alınmayan yatırımlar için Bakanlıklar,
ilgili belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşları Alt
Yapı Koordinasyon Merkezine tespit edilen programa göre
harcamalarını kendi bütçelerinden yaparlar.
Büyükşehir belediyesi şehrin ana ulaşım planına uygun
olarak, görev ve yetki alanlarında;
a) Ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini planlamaya ve
koordinasyonu sağlamaya,
b) Her türlü karayolu, deniz yolu, su yolu ve demir
yolu araçları ile toplu taşıma araçlarının
güzergahlarını, zaman ve bilet tarifelerini belirlemeye,
c) Taksi durak yerleri ile karayolu, yol, cadde,
sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park
yerlerini tespit etmeye ve bunları işletmeye,
işlettirmeye veya kiraya vermeye, park yerleri ile
ilgili olarak alınan kararları ihal edenler hakkında
15/5/1930 tarihli ve 1608 sayılı Umuru Belediyeye
Müteallik Ahkamı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 tarih ve
486 numaralı Kanunun Bazı maddelerini Muaddil Kanun
hükümlerine göre cezai müeyyideler uygulamaya yetkilir.
Bu madde ile büyükşehir belediyesine verilen trafik
hizmetlerini planlama, koordinasyon, güzergah
belirlemesi ile taksidurağı ve araç park yerleri
tespitine ilikin yetkiler Ulaşım Koordinasyon Merkezi
tarafından kullanılır.
Ulaşım Koordinasyon Merkezi kararları büyükşehir
belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.
Koordinasyon merkezlerince alınan ortak yatırım ve
toplu taşımayla ilgili kararlar, belediye ve bütün kamu
kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdrı.
Koordinasyon merkezlerinin çalışma esas ve usulleri
ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş
temsilcileri İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak
yönetmelikle tespit edilir. İçişleri Bakanlığı,
çıkarılacak bu yönetmeliğin, altyapı yatırım hesabının
kullanılmasına ilişkin kısımları hakkında, Maliye
Bakanlığının görüşünü alır.
Büyükşehir belediyesinin yetkileri ve imtiyazları
Madde 9. Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe
belediyeleri, görevli oldukları konularda, Belediye
Kanunu ve diğer mevzuat hükümleri ile belediyelere
tanınan yetki, imtiyaz ve muafiyetlere sahiptir.
Büyükşehir belediyesinin imar denetim yetkisi
Madde 10. Büyükşehir belediyesi, ilçe ve ilk kademe
belediyelerinin imar uygulamalarını denetlemeye
yetkilidir. İmar uygulamalarının denetiminde kamu kurum
ve kuruluşlarından, üniversiteler ve kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlardan yararlanılabilir.
Denetim sonucunda tespit edilen eksiklik ve
aykırılıkların giderilmesi için ilgili belediyeye altı
ayı geçmemek üzere süre verilir. Bu süre içerisinde
eksiklik ve aykırılıklar giderilmediği takdirde,
büyükşehir belediyesi eksiklik ve aykırılıkları
gidermeye yetkilidir.
Büyükşehir belediyesince tespit edilen ruhsatsız veya
ruhsat ve eklerine aykırı yapılar, gerekli işlem
yapılmak üzere ilgili belediyeye bildirir.. Tespit
edilen imara akırı uygulama ilgili belediye tarafından
üç ay içinde giderilmediği takdirde büyükşehir
belediyesi, 3194 sayılı imar Kanunun 32 ve 42 nci
madelerinde belirtilen yetkileri doğrudan kullanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesinin Organları
Büyükşehir belediye meclisi
Madde 11. Büyükşehir belediye meclisi, ilgili
kanunda gösterilen esas ve usullere göre seçilen
üyelerden oluşur.
Büyükşehir belediye başkanı ve büyükşehir içindeki
diğer belediyelerin başkanları büyükşehir belediye
meclisinin tabii üyesidir.
Gündemdeki konularla ilgili kişi veya kurum
temsilcileriyle kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları, üniversitelerin ilgili bölümlerinin,
sendikalar (oda üst kuruluşu bulunan yerlerde üst
kuruluşun, sendika konfederasyonunun bulunduğu yerde
konfederasyon) ve uzmanlaşmış sivil toplum örgütlerinin
temsilcileri, oy hakkı olmaksızın meclis ve ihtisas
komisyonu toplantılarına katılabilir ve görüş
bildirebilir.
Meclis toplantısı
Madde 12. Büyükşehir belediye meclisi, her ayın
ikinci haftası toplanır. Kasım ayı toplantısı dönem başı
toplantısıdır.
Bütçe görüşmesine rastlayan toplantı süresi en çok
yirmi gün, diğer toplantıların süresi en çok beş gündür.
Meclis kararlarının kesinleşmesi
Madde 13. Büyükşehir belediye başkanı, yedi gün
içinde belediye meclisi kararlarından hukuka aykırı
gördüklerinin gerekçesini de belirterek belediye
meclisinde tekrar görüşülmesini isteyebilir.
Tekrar görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile tekrar
görüşülmesi istenilmeyen kararlar ile tekrar görüşülmesi
istenip de büyükşehir belediye meclisi üye tam sayısının
salt çoğunluğuyla ısrar edilen kararlar kesinleşir.
Büyükşehir belediye başkanı, meclisin ısrarı ile
kesinleşen kararların iptalini ve yürütülmesinin
durdurulmasını on gün içinde idari yargı mercilerinden
talep edebilir.
Kararlar kesinleştiği tarihten itibaren en geç yedi
gün içinde mahallin en büyük mülki idare amirine
gönderilir.
Mülki idare amiri hukuka aykırı gördüğü kararlar
aleyhine on gün içinde idari yargı mercilerine
başvurabilir.
İlçe ve ilk kademe belediye meclislerinin bütçe ve
imarla ilgili ilanlar dışındaki kararları büyükşehir
belideye başkanına gönderilir. Büyükşehir belediye
başkanına gönderilir. Büyükşehir belediye başkanı, on
gün içinde hukuka aykırı gördüğü kararların tekrar
görüşülmesini isteyebilir. İlgili meclisin, kararında
üye tam sayısının salt çoğunluğu ile ısrar etmesi
halinde karar kesinleşmiş olur. Bu durumda belediye
başkanı kesinleşen karara karşı on gün içinde kararın
iptali için idari yargı mercilerinden talepte
bulunabilir.
Büyükşehir kapsamındaki ilçe ve ilk kademe belediye
meclislerince alınan imara ilişkin kararlar, kararın
gelişinden itibaren üç ay içinde büyükşehir belediye
meclisince nazım imar planına uygunluğu yönünden
incelenerek kabul edildikten sonra büyükşehir belediye
başkanına gönderilir.
İhtisas komisyonları
Madde 14. Büyükşehir belediye meclisi, her dönem
başı toplantısında, kendi üyeleri arasından seçilecek en
az beş en çok yedi kişiden oluşmak üzere ihtisas
komisyonları kurabilir.
İhtisas komisyonları, her siyasi parti grubunun ve
bağımsız üyelerin büyükşehir belediye meclisindeki üye
sayısının üye tam sayısına oranlanması suretiyle oluşur.
İmar ve bayındırlık komisyonu, çevre ve sağlık
komisyonu, plan ve bütçe komisyonu, eğitim, kültür,.
gençlik ve spor komisyonu ile ulaşım komisyonunun
kurulması zorunludur.
Bu komisyonların çalışma süreleri meclisin toplantı
süreleriyle sınırlıdır. Ancak imar komisyonunun
çalışmaları, süreye tabi değildir ve kendilerine havale
edilen işleri bir ay içinde sonuçlandırır.
Komisyonlar, kendilerine havale edilen işlerle ilgili
raporu, havale gününden itibaren, ertesi ayın ilk
toplantısına kadar meclise sunarlar. Bu sürenin
bitiminde komisyon, raporunu vermez ise, konu meclis
başkanlığınca doğrudan meclis gündemine alınır.
Komisyonlar, çalışmaarında uzman kişilerden de
faydalanabilir.
İhtisas komisyonlarının görev alanına giren işler bu
komisyonlarda görüşüldükten sonra büyükşehir belediye
meclisinde karara bağlanır.
Komisyon raporları alenidir, çeşitli yollarla halka
duyurulur ve isteyenlere büyükşehir belediye meclisince
tespit edilecek bedel karşılığında verilir.
Belediye başkanlığının sona ermesi
Madde 15. Büyükşehir belediye meclisinin feshine
sebep olan eylem ve işlemlere katılan büyükşehir, ilçe
ve ilk kademe belediye başkanlarının görevlerine
Danıştay kararıyla son verilir.
Büyükşehir belediye encümeni
Madde 16. Büyükşehir belediye encümeni, büyükşehir
belediye başkanı veya genel sekreterin başkanlığında,
genel sekreter, imar, hukuk, hesap, fen, çevre, yazı
işleri ve insan kaynakları birim amirlerinden oluşur.
Büyükşehir belediye encümen üyelerine, 15.000
gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen
aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda
aylık brüt ödenek ödenir. Kadro karşılığı sözleşmeli
çalışan encümen üyelerine bu ödenek ödenmez.
Büyükşehir Belediye Başkanı
Madde 17. Büyükşehir belediye başkanı, büyükşehir
belediye idaresinin başı ve tüzel kişiliğinin
temsilcisidir. Büyükşehir belediye başkanı, ilgili
kanunda gösterilen esas ve usullere göre Büyükşehir
belediye sınırları içindeki seçmenler tarafından
doğrudan seçilir.
Büyükşehir belediye başkan vekili, Belediye
Kanunundan usullere göre belirlenir. Ancak, büyükşehir
içindeki belediyelerin beledeye başkanları büyükşehir
belediye başkan vekili olamaz.
Büyükşehir belediye başkanının görev ve yetkileri
Madde 18. Büyükşehir belediye başkanının görev ve
yetkileri şunlardır:
a) Belediye meclisince belirlenecek stratejik plana
uygun olarak belediyeyi yönetmek Belediye idaresinin
kurumsal stratejilerini oluşturmak, bu stratejilere
uygun olarak bütçeyi hazırlamak ve uygulamak, belediye
faaliyetleriin ve yöneticilerinin performans
kriterlerini belirlemek, izlemek ve değerlendirmek,
bunlarla ilgili raporları meclise sunmak.
b) Büyükşehir belediye meclisince onaylanan nazım
imar planlarını uygulamak,
c) Büyükşehir belediye meclisi ve encümeninin
kararlarını uygulamak,
d) Bu kanunla büyükşehir belediyesine verilen görev
ve hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde
uygulanabilmesi için gerekli tedirleri almak ve
uygulamak,
e) Büyükşehir belediyesinin ve bağlı kuruluşları ile
işletmelerinin etkin ve verimli yönetilmesini sağlamak,
Büyükşehir belediyesi ve bağlı kuruluşları ile
işletmelerinin bütçe tasarılarını, bütçe üzerindeki
değişiklik tekliflerini ve bütçe kesin hesap
cetvellerini hazırlamak,
f) Büyükşehir belediyesinin hak ve menfaatlerini
izlemek, alacak ve gelirlerinin tahsilini sağlamak,
g) Yetkili organların kararını almak şartıyla,
büyükşehir belediyesi adına sözleşme yapmak, karşılıksız
bağışları kabul etmek ve gerekli tasarruflarda bulunmak,
h) Mahkemelerde davacı veya davalı sıfatıyla ve resmi
mercilerde Büyükşehir belediyesini temsil etmek veya
ettirmek,
i) İta amiri sıfatıyla verile emirlerini bizzat
imzalamak veya bu konudaki yetkisini devretmek,
j) Gerektiğinde bizzat nikah kıymak,
k) Diğer kanunların belediye başkanlarına verdiği
görev ve yetkilerden büyükşehir belediyesi görevlerine
ilişkin olan hizmetleri yerine getirmek ve yetkileri
kullanmak,
l) Gerektiğinde görev ve yetkilerinden bir veya
birkaçını ilçe veya ilk kademe belediye başkanına
devretmek.
Danışmanlar
Madde 19. Büyükşehir belediyesinde sayısı yediyi
geçmemek üzere başkan danışmanı görevlendirilir.
Danışman olarak görevlendirilme, memuriyete geçiş hakkı
doğurmaz. Danışmanların görev süreleri belediye
başkanının görev süresi ile sınırlıdır.
Danışmanlara, her türlü ödemeler dahil, büyükşehir
belediyesi genel sekreterine ödenen aylık miktarı
geçmemek üzere belediye meclisinin belirlediği miktarda
brüt ücret ödenir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Büyükşehir Belediyesi Teşkilatı ve Personeli
Büyükşehir belediye teşkilatı
Madde 20. Büyükşehir belediyesi teşkilatı, genel
sekreterlik, daire başkanlıkları ve şube
müdürlüklerinden oluşur.
Genel sekreter, belediye hizmetlerini; belediye
başkanını emir ve direktiflerine, mevzuat hükümlerine,
belediyenin amaç ve politikalarına, stratejik planına ve
yıllık programlarına uygun olarak yürütür.
Büyükşehir belediyesinde başkan yardımcısı bulunmaz.
Hizmetlerin etkili ve verimli bir şekilde
yürütülebilmesi için, genel sekretere yardımcı olmak
üzere, nüfusu 5 milyonun üzerindeki büyükşehir
belediyelerinde en fazla beş, diğerlerinde en fazla üç
genel sekreter yardımcısı atanabilir.
Büyükşehir belediyesi bünyesinde izleme ve denetim
birimi kurulur.
Büyükşehir belediye zabıtası, hizmet gereklerine göre
belediye meclisinin kararıyla trafik, imar, çevre,
sağlık ve turizm gibi konularda ihtisaslaşmaya
gidebilir.
Personel istihdamı
Madde 21. Büyükşehir belediyesi personeli büyükşehir
belediye başkanınca atanır.
Büyükşehir belediyelerinde genel sekreter, genel
sekreter yartımcısı, ve daire başkanı, ilçe ve ilk
kademe belediyelerinde başkan yardımcısı ve müstakil
birim müdürleri, kadroları karşılık gösterilmek
suretiyle sözleşmeli olarak çalıştırılabilir.
Büyükşehir belediyesi genel sekreterine ödenen maaş,
gösterge, zam ve tazminat miktarları genel müdüre ödenen
miktarlardan az olamaz.
Kadro karşılığı sözleşmeli, sözleşmeli ve işçi
statüsünde çalışanlar hariç belediye memurlarına, başarı
durumlarına göre toplam memur sayısının yüzde 10'unu ve
devlet memurlarına uygulanan aylık katsayının 30.000
gösterge rakamı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarı
geçmemek üzere encümen kararıyla yılda en fazla iki defa
ikramiye ödenebilir.
ALTINCI BÖLÜM
Mali Hükümler
Büyükşehir belediyesinin gelirleri
Madde 22. Büyükşehir belediyesinin gelirleri
şunlardır:
a) Genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı
üzerinden ilçe ve ilk kademe belediyesine verilmesi
gereken paylardan Bakanlar Kuruluncabelirlenecek oranlar
içinde ayrılarak İller Bankasınca gönderilecek pay,
b) Büyükşehir belediye sınırları içinde yapılan genel
bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden gelir
saymanlarınca hesaplanıp, erteki ayın sonuna kadar
ilgili büyükşehir belediyesine yatırılacak yüzde 5 pay,
c) 16/5/1981 tarih ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununda yer alan oran ve esaslara göre tahsil olunacak
Elektrik ve Gaz Tüketim Vergileriyle müşterek
bahislerden elde edilen Eğlence Vergisinin % 50'si,
d) Büyükşehir belediyesine bırakılan sosyal ve
kültürel tesisler ile spor, eğlence ve dinlenme yerleri
ve yeşil sahalar içinde tahsil edilecek her türlü
belediye vergi, resim ve harçları,
e) 7 nici maddenin birinci fıkrasının (f) bendinde
belirtilen alanlar ile bu alanlara cephesi bulunan
binalar üzerindeki her türlü ilan ve reklamların
vergileri ile asma, tahsis ve bakım ücretleri,
f) Hizmetlerin büyükşehir belediyesi tarafından
yapılması şartıyla 2464 sayılı Belediye Gelirleri
Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol,
su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları,
g) Kamu idare müesseselerinin yardımları,
h) İç ve dış borçlanmalar ile hisse senedi gelirleri,
i) Şartlı ve şartsız bağışlar,
j) Büyükşehir belediyesinin taşınır ve taşınmaz mal
gelirleri,
k) Yapılacak hizmetler karşılığı alınacak paralar,
l) Büyükşehir belediyesi iktisadi teşebbüslerinin
safi hasılatından büyükşehir belediye meclisince
belirlenecek oranda alınan hisseler,
m) Diğer gelirler.
Bakanlar Kurulu, birinci fıkranın (b) bendindeki
yüzde 5 ay oranını iki katına kadar artırmaya veya
kanuni haddine indirmeye yetkilidir. Bu payın yüzde 75'i
bu miktardan düşülerek ilgili belediye hesabına, kalan
yüzde 25'i ise İller Bankası nezdindeki büyükşehir
belediyesi hesabına yatırılır ve büyükşehir belediyesine
nüfuslarına göre dağıtılır.
İlçe ve ilk kademe belediyelerinin tahsil ettiği
vergilerden büyükşehir belediyesine ödenmesi gereken
paylar zamanında yatırılmadığı takdirde, ilgili
belediyenin İller Bankasındaki payından kesilerek
büyükşehir belediyesinin hesabına aktarılır.
Büyükşehir belediyesinin giderleri
Madde 23. Büyükşehir belediyesinin giderleri
şunlardır:
a) Belediye hizmet binaları ve tesislerin temini,
bakım ve onarımı için yapılan giderler,
b) Belediye personeline ve belediyenin seçilmiş
organlarının üyelerine ödenen maaş, ücret ödenek, huzur
hakkı, yolluklar, hizmete ilişkin eğitim ile diğer
giderler,
c) İlçe, ilk kademe belediyeleri ile bağlı
kuruluşlara yapacakları yardımlar ve ortak proje
giderleri,
d) Her türlü alt yapı, yapım, onarım ve bakım
giderleri,
e) Belediye zabıta ve itfaiye hizmetleri ile diğer
görev ve hizmetlerin yürütülmesi için yapılacak
giderler,
f) Vergi, resim, harç, katılma payı, hizmet karşılığı
alınacak ücretler ve diğer gelirlerin takip ve tahsili
için yapılacak giderler,
g) Belediyenin kuruluşuna katıldığı şirket, kuruluş
ve birliklerle ilgili ortaklık payı, üyelik aidatı
giderleri,
h) Mezarlıkların tesisi, korunması ve bakımına
ilişkin giderler,
i) Faiz ve sigorta giderleri,
j) Fakir, muhtaç ve kimsesizler ile özürlülüre
yapılacak sosyal yardımlar,
k) Dava takip ve icra giderleri,
l) Temsil, tören, ağırlama ve tanıtım giderleri,
m) Avukatlık, müşavirlik ve denetim ücretleri,
n) Yurtiçi ve yurt dışı kamu ve özel kesim ile sivil
toplum örgütleriyle birlikte yapılan ortak hizmetler ve
diğer proje giderleri,
o) Sosyo-kültürel ve bilimsel etkinlikler için
yapılan giderler,
p) Büyükşehir belediye hizmetleriyle ilgili olarak
yapılan kamuoyu yoklaması ve araştırması giderleri,
r) Kanunla verilen görevler ve hizmetlerin
yürütülmesi için yapılan diğer giderler,
Büyükşehir belediye bütçesi
Madde 24. Büyükşehir belediye bütçesi doğruda, ilçe
ve ilk kademe belediye bütçeleri ise büyükşehir belediye
meclisince, yatırım ve hizmetler arasında bütünlük
sağlayacak şekilde, aynen veya tadilen kabul edildikten
sonra yürürlüğe girer.
Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediye bütçeleri,
büyükşehir belediye meclisinde aynı toplantı döneminde
ve birlikte görüşülerek karara bağlanır ve tek bütçe
halinde bastırılır.
Büyükşehir belediye meclisi, ilçe ve ilk kademe
belediyesinin bütçelerini kabul ederken,
a) Bütçe metnindeki, kanuna aykırı madde ve ibareleri
çıkarmaya veya değiştirmeye,
b) Belediyenin tahsile yetkili olmadığı gelirleri
çıkarmaya,
c) Kesinleşmiş belediye borçları için, bütçeye
konulması gerekip de konulmamış ödeneği eklemeye,
d) Ortak yatırım programına alınan yatırımlar için
gerekli ödeneği eklemeye,
yetkilidir.
Şirket kurulması
Madde 25. Büyükşehir belediyesi kendisine verilen
görev ve hizmet alanlarında, ilgili mevzuatta belirtilen
usullere göre sermaye ortaklıkları kurabilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Kent konseyi
Madde 26. Büyükşehirlerde kent konseyine, büyükşehir
kapsamındaki belediyenin başkanları, il genel
meclisinin, üniversitelerin, konfederasyon şeklinde
örgütlenmiş sendikaların, kamu kurum ve kuruluşlarının,
belediyece tespit edilecek ilgili sivil toplum
örgütlerinin, kamu kurumu niteliğindeki meslek
teşekkülerinin üst kuruluşlarının ve mahalle
muhtarlarının temsilcileri katılır.
Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve
koordinasyon
Madde 27. Büyükşehir içindeki belediyeler arasında
hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve
koordinasyon büyükşehir belediyesince sağlanır.
Büyükşehir, ilçe ve ilk kademe belediyeleri arasında
hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması
halinde, büyüşehir belediyesi meclisi yönlendirici ve
düzenleyici kararlar almaya yetkilidir.
Büyükşehir belediyesi, 7 nci maddede sayılan
hizmetleri, mali ve teknik imkanları çerçevesinde, nüfus
ve hizmet alanlarını dikkate alarak, bu hizmetlerden
istifade edecek büyükşehir kapsamındaki diğer belediye
arasında dengeli olarak yürütmek zorundadır. İlçe veya
ilk kademe belediyelerine ait görevlerden bir veya
birkaçı, bedeli kendilerince karşılanmak ve talepte
bulunmak kaydıyla, büyükşehir belediye meclisinin
kararına dayanarak, ortaklaşa veya bizzat büyükşehir
belediyesince yapılabilir.
Büyükşehir belediyesi, ilçe ve ilk kademe
belediyeleri ile ortak projeler geliştirebilir ve
yatırım yapabilir.
Büyükşehir içindeki belediyelerden mali durumu
yetersiz olanlara, nüfus ve hizmet alanları ve yoğunluğu
dikkate alınarak, büyükşehir belediyesince mali yardımda
bulunulabilir. Büyükşehir belediyesi bu belediyelere
proje karşılığı olarak da yardım yapabilir.
Büyükşehir belediyesi ile bağlı kuruluşuları,
belediye başkanının onayı ile en geç altı ay içinde göre
ödenmek üzere birbirlerinin nakit ihtiyacını
karşılayabilir.
Uygulanacak hükümler
Madde 28. Bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde,
Belediye Kanunu diğer kanunların belediyelere ilgili
hükümleri büyükşehir, büyükşehir ilçe ve ilk kademe
belediyeleri hakkında da uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 29. 27/6/1984 tarihli ve 3030 sayılı
Büyükşehihr Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında
Kanun ile aynı Kanunun ek ve değişiklikleri, 18/1/1984
tarihli ve 2972 sayılı Mahalli İdareler ile Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında
Kanunun 24 üncü maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
Madde 30. 18/1/1984 tarihli ve 2972 sayılı
Mahalli İdareler ile Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar
Heyetleri Seçimi Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ıncı
maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
"Madde 4. Büyükşehir belediye başkanının
seçiminde, seçim çevresi büyükşehir belediye sınırları
içidir.
Büyükşehir belediye sınırları içindeki ilçe ve ilk
kademe belediye meclis üyeleriyle büyükşehir belediye
meclis üyeleriyle büyükşehir belediye meclis üyelerinin
seçimlerinde seçim çevreleri, ilçe ve ilk kademe
belediyesinin sınırları içidir.
Büyükşehir belediye meclisine seçilecek üye sayısı
Madde 6. Büyükşehir belediye meclisi için,
büyükşehir belediye sınırları içinde kalan seçim
çevreleri için tespit edilen belediye meclisleri üye
sayısının beşte biri oranında üye seçilir.
Bu hesaplamada artık sayılar nazara alınmaz.
Yedek üyelikler de aynı usulle hesaplanır."
Geçici Madde 1. Büyükşehir belediyesi, bu
kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç iki
yıl içinde büyükşehir nazım imar planlarını yapar veya
yaptırır.
Yürürlük
Madde 31. Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 32. Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
| 
