|
"Güneşi
görmek istiyorsan gölgeden çık..." Konfüçyüs
|
Kamu yönetimi silbaştan
değişiyor
Hükümetin 8 aydır üzerinde çalıştığı Kamu Yönetim
Reformu son şeklini aldı. Bakanlar Kurulu’nda imzaları
tamamlanan tasarı Meclis’e
sunlmadan önce kamuoyuna açıklandı.
Tasarı hakkında bilgi veren Başbakan Yardımcısı Mehmet
Ali Şahin, merkezi idarenin bir çok yetkisinin, yerel
idarelere devredildiğini kaydetti. Şahin, bürokraside
ara kademelerin azaltılması ile doğan tasarrufu ise
yıllık 500 trilyon lira olarak açıkladı.
Kamu Yönetim Reformu tasarısı 9’u geçici 60 maddeden
oluşuyor. Yeni düzenleme ile devlet bakanlarının sayısı
8, başbakan yardımcılarının sayısı 3’le
sınırlandırılıyor. Tasarının en önemli maddelerinden
biri de kamudaki denetim sistemini değiştirmesi. Teftiş
kurulları ortadan kaldırılırken iç denetim ve Sayıştay
denetimi getiriliyor.
Tasarı Köy Hizmetleri’ni kaldırıyor, müsteşarların ve
üst düzey bürokratların görev süresini hükümetlerin
görev süresi ile sınırlandırıyor. Yeni düzenlemeye göre
Dışişleri ve TİKA dışındaki tüm kuruluşların yurtdışı
teşkilatları kaldırılıyor. Yerel yönetimler için de
ombudsman yani halk
denetçisi sistemine geçiliyor.
Geç kalındı
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Mehmet Ali Şahin,
merkezi yönetimin yetkilerini yerel yönetimlere
devretmeyi amaçlayan kamu reformu yasa tasarısı ile
kamuda yeniden yapılanmanın ilk adımının bugün
atıldığını ancak bu adımın atılmasında geç kalındığını
söyledi.
Kamu Yönetimi Temel Kanunu tasarısı ile hantallaşan ve
giderek etkinliğini yitiren merkezi idarenin görevleri,
planlama ve denetim ile sınırlanırken, eğitim, sağlık ve
köy hizmetleri dahil birçok yetki ve işleyiş kademeli
olarak yerel yönetimlere bırakılıyor.
Başbakanlık Müsteşarı Ömer Dinçer
ile tasarıya ilişkin olarak başbakanlıkta basın
toplantısı düzenleyen Şahin, tasarının TBMM’ye sevk
aşamasına geldiğini ve tasarıyla "iyi bir kamu
yönetiminin oluşturulmasının" amaçlandığını söyledi.
Şahin, tasarıya göre 15 icracı bakanlığın 5’inin
dışındaki bütün bakanlıkların taşra teşkilatlarının
yerel yönetimlere devredileceğini belirtti.
Tasarı neler içeriyor?
"Katılımcı, saydam, hesap verebilir, insan hak ve
özgürlüklerini esas alan bir kamu yönetiminin
oluşturulması" amacıyla hazırlanan tasarıda,
hizmetlerinin adil, süratli ve etkin bir şekilde yerine
getirilmesi için; merkezi idare, mahalli idareler, diğer
kamu kurum vekuruluşlarının
görev ve yetki dağılımları ile teşkilatların yeniden
yapılandırılmasının hedeflendiği belirtiliyor.
Tasarı yasalaşırsa, merkezi idare, görev, yetki ve
sorumluluklarının önemli bir bölümünü, yerel yönetimlere
ve il özel idarelerine devredecek. Buna göre, kamu kurum
ve kuruluşlarında; görev, yetki ve sorumluluklar,
hizmetten yararlananlara en uygun ve en yakın birime
verilecek. Kamu kurum ve kuruluşları kanun ile yetkili
ve görevli kılınmadıkları alanlarda işletme kuramayacak,
mal ve hizmet üretimi yapamayacak ve bu amaçla personel,
bina, araç, gereç ve kaynak tahsis edemeyecek.
Merkezi idare
Tasarıda; kamu hizmetlerine ilişkin ulusal düzeyde genel
ilke ve politikalar, amaç ve hedefler ile standartları
belirlemek, kamu hizmetlerinin hukuka, belirlenen
politikalar ve standartlara
uygunluğuizlemek, değerlendirmek ve denetlemek,
hizmetlerin verimli ve merkezi idare ile mahalli
idareler arasında koordinasyon içerisinde yerine
getirilmesini sağlamak, kamu kurum ve kuruluşları ile
özel sektör, kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşları ve sivil toplum
örgütleriarasında iletişim ve işbirliğini
sağlayıcı mekanizmalar oluşturmak, hizmet ve işlev
kapasitelerini geliştirmek, kamu hizmetlerini uygun
ölçek ve nitelikte olmak üzere merkezde gerekli
durumlarda yetki genişliği ilkesi çerçevesinde taşrada
ve yurtdışında örgütlere yerine koymak, merkezi idarenin
kamu hizmetleri ile ilgili yetki ve sorumlulukları
arasında sayılıyor.
Adalet, savunma, güvenlik, istihbarat, dış ilişkiler,
dış politika, maliye, hazine, dış ticaret, gümrük,
piyasalara ilişkin düzenleme hizmetleri, milli eğitimde
eğitim ve öğretim birliğini sağlama, müfredatı belirleme
ve geliştirme hizmetleri, diyanetle ilgili görev ve
hizmetler, sosyal güvenliğe ilişkin hizmetler, tapu
kadastro, nüfus ve vatandaşlık işlemleri, acil durum
yönetimi ve sivilsavunma ile
ilgili ulusal düzeyde yapılması gereken hizmetler,
vakıflarla ilgili görev hizmetler, mahalli idarelere
teknik ve mali yardımda bulunma, rehberlik yapma ve
eğitim desteği sağlama görev ve hizmetler ise merkezi
idarenin görevleri arasında sayılıyor. Yerel yönetimlere
yetki
Tasarıda, merkezi idare tarafından yürütülmesi öngörülen
hizmetlerden illerde yapılması gerekenlerin, kanunlarda
belirtilen istisnalar dışında, valilik ve kaymakamlıklar
tarafından gerçekleştirilmesi esas alındı. Mahalli
idarelere, yetki, görev ve sorumluluklarıyla orantılı
gelir sağlanacağı belirtilen tasarıda, mahalli idarelere
genel bütçe vergi gelirleri tahsilatından pay ayrılması
öngörülüyor. Tasarıda, payların ayrılmasına, dağıtımına
ve paylardan yapılacak kesintilere ilişkin usul ve
esasların kanun ile düzenleneceği ifade ediliyor.
Merkezi idare birimlerinin, mahalli idarelerin
sorumluluk alanlarına giren görev ve hizmetler için
yerel düzeyde teşkilat kuramayacakları ve doğrudan ihale
ve harcama yapamayacakları öngörülüyor.
Bakan yardımcısı
Merkezi idarenin teşkilatlanmasında, kurum ve
kuruluşların görev, yetki ve sorumlulukları
tanımlanırken, benzer hizmet ve görevleri birden fazla
kurum ve kuruluşa verilemeyecek. Devlet Bakanlığı sayısı
en fazla 8 ile sınırlı tutulurken, en çok 3 Başbakan
Yardımcısı görevlendirilecek. Başbakan Yardımcıları ile
Devlet Bakanlarının danışma ve büro hizmetlerini
yürütecek personele ait kadrolar Başbakanlık kadro
cetvelinde gösterilecek.
Müsteşarın 'bakan yardımcısı' olarak tanımlandığı
tasarıda, bakanlık hizmetlerini, bakan adına ve onun
direktifleri doğrultusunda; mevzuat hükümleri,
bakanlığın amaç ve politikalarına, stratejik planlarına
uygun olarak düzenleyeceği belirtiliyor. Tasarıya göre,
Adalet, Milli Savunma Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı,
Maliye Bakanlığı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
dışındaki bakanlıkların taşra teşkilatı olmayacak.
İçişleri, Maliye, Milli Eğitim, Sağlık ve Çalışma Sosyal
Güvenlik Bakanlıklarında, temel görev ve hizmetlerinin
bir gereği olarak, kırımdışı
müşteri, mükellef veya üçüncü kişi veya kuruluşlara
yönelik olmaküzere, kuruluş
kanunlarında belirtilmek şartıyla ana hizmet birimi
şeklinde rehberlik ve denetim birilimi oluşturabilecek.
Hakim ve savcıların denetimi için öngörülen hükümler ise
saklı tutuldu.
Bakanlıkların merkez teşkilatlarında ve bağlı
kuruluşlarında ihtiyaca göre, Strateji Geliştirme
Başkanlığı, Hukuk Müşavirliği, Basın ve Halkla İlişkiler
Müşavirlikleri kurulabilecek.
Yurtdışı hizmetler
Dışişleri Bakanlığı ile Türk İşbirliği ve Kalkınma
İdaresi Başkanlığı (TİKA) hariç, bakanlıklar ve diğer
kamu kurum ve kuruluşları yurtdışında teşkilat
kuramayacak. Bakanlık ve kamu kurum ve kuruluşlarından
hangilerinin, hangi ülkelerde yurtdışı hizmeti sunacağı
da Bakanlar Kurulu tarafından belirlenecek.
Belirlenecek kurum ve kuruluşlarda yapılacak hizmetlerle
ilgili kurum ve kuruluş personeli, Dışişleri Bakanlığı
kadrolarına belirli süreli olarak görevlendirilecek.
Ancak, bu görevlere Dışişleri Bakanlığı personeli
atanmayacak ve görevlendirilemeyecek.
Tasarı ile Bakanlıklarda, bakanlık stratejilerinin,
almaç ve politikalarının belirlenmesine, bakanlık hizmet
ve teşkilatının geliştirilmesine, bakanlık
faaliyetlerinin performans sonuçlarının
değerlendirilmesine yardımcı olmak üzere Strateji
Geliştirme Kurulu oluşturulmasına imkan tanınıyor.
Kademe ve unvanlar
Tasarıda, bakanlık merkez ve taşra teşkilatları ile
bağlı ve ilgili kuruluşların
hiyerarşik kademeleri ve unvanları da
düzenlenirken, merkez teşkilatında müsteşarlık, genel
müdürlük, kurul başkanlığı veya daire başkanlığı ve şube
müdürlüğü olacak.
Dışişleri Bakanlığı, Milli Güvenlik Kurulu Genel
Sekreterliği, Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı
ile ilişkili kuruluşlar hiyerarşik
kademe ve unvanlara ilişkin hükümlere tabi olmayacaklar.
Bunların hiyerarşik kademe
ve unvanları, kuruluş kanunları ile düzenlenecek.
Denetim ve danışma
Teftiş ve denetimin, hukuka, kamu yönetiminin temel
ilkelerine, belirlenen yıllık amaç ve hedeflere,
performans göstergelerine, hizmet, kalite standartlarına
göre yapılması öngörülürken, eğitim ve rehberlik
boyutuna önem verilecek ve raporlar kamuoyuna
duyurulacak. Kamu kurum ve kuruluşlarında iç ve dış
denetim yapılacak.
Buna göre, merkezi idareye dahil kurum ve kuruluşlarla
ili özel idareleri, belediyeler ve buna bağlı kuruluşlar
ve mahalli idare birliklerini dış denetimi Sayıştay
tarafından veya Sayıştay’ca belirlenecek usul ve esaslar
çerçevesinde yapılacak. Köyler ile köylerin kendi
aralarında kurdukları birlikler, mülki idare eliyle
denetlenecek.. İnsan kaynakları
Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin işe alınmaları ve
görevde yükselmeleri, ehliyete dayalı seçme sınavı ve
liyakat esasına göre yapılacak. Tam zamanlı veya kısmi
zamanlı çalışan diğer kamu görevlileri ve işçiler kadro
esasına dayalı olmaksızın, sözleşmeye dayalı olarak
istihdam edilecek. Sözleşmede ilgili personelin
görevleri, hak ve yükümlülükleri ile performans
göstergeleri yer alacak.
Üstdüzey
yönetimlere sınır
Tasarıya göre, hükümetin görevi sona erdiğinde
müsteşarlar ile başkanlık ve genel müdürlük şeklinde
kurulan bağlı ve ilgili kuruluşlarda başkan ve genel
müdürlerin görevleri kendiliğinden sona ermiş olacak. Bu
şekilde görevi sona erenler, özlük hakları saklı kalmak
üzere kadro şartı aranmaksızın bakanlık müşavirlik
kadrolarına atanacaklar.
Karayolları Trafik Kanunu ile Emniyet Genel Müdürlüğü’ne
verilmiş olan trafik hizmetlerinin denetimi, yönetimi ve
düzenlenmesi görevlerinin tamamı veya bir kısmı,
belediye meclislerinin kararına istinaden yapılacak
talep üzerine, İçişleri Bakanı’nın onayı ile
belediyelere devredilebilecek. Bu hizmetler,
belediyelerle koordineli olarak yürütülecek.
Kaldırılan kuruluşlar
Tasarıya göre, savunma sekreterlikleri kurulmasına dair
kanun ile Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu’nun
kuruluş ve görevleri hakkında kanun hükmünde kararname
yürürlükten kaldırıldı. Ayrıca, Köy Hizmetleri Genel
Müdürlükleri de kaldırılıyor. Dışişleri Bakanlığı ile
TİKA hariç bakanlıkların ve diğer kamu kurum ve
kuruluşlarının yurtdışı teşkilatları kaldırılacak ve
kadroları iptal edilecek.
Tasarıdaki geçici maddeye göre, MEB taşra teşkilatının
görev ve yetkileri ile bina, okul, araç-gereç, taşınır
ve taşınmaz malları, alacak ve borçları, bütçe
ödenekleri ve kadrolarıyla birlikte olmak üzere il özel
idarelerine, Sağlık Bakanlığı taşra teşkilatının görev
ve yetkileri, eğitim hastaneleri hariç, sağlık evi,
sağlık ocağı, sağlık merkezi, dispanser ile hastanelerin
araç-gereç, taşınır-taşınmaz, alacak ve borçları, bütçe
ödenekleri ve kadrolarıylabirlikte
olmak üzere personeli, il özel idarelerine devredilecek.
Kültür ve Turizm, Çevre ve Orman, Tarım ve
Köyişleri bakanlıklarının
taşra teşkilatları belediye sınırları içinde
belediyelere, belediye sınırları dışında ise il özel
idarelerine devredilecek. SHÇEK ve GSGM genel
müdürlüklerinin taşra teşkilatları, görev ve
sorumlulukları kadrolarıyla birlikte olmak üzere,
belediye sınırları içinde belediyelere, belediye
sınırları dışında ise il özel idarelerine devredilecek.
Kademeli geçiş
Milli Eğitim Bakanlığı dışındaki bakanlıklar ile kamu
kurum ve kuruluşlarına bağlık sağlık, tarım, adalet,
tapu kadastro ve Anadolu meteoroloji meslek liseleri
bina, araç, gereç, taşınır ve taşınmaz malları ile
bunlara ait bütçe ödenekleri MEB’e
devredilecek.
Devir ve tasfiye işlemleri, Bakanlar Kurulu tarafından
yürürlüğe konulacak esas ve usullere göre en geç bir yıl
içinde gerçekleştirilecek. Kadroların ve taşra
teşkilatının bunlara ilişkin görev ve yetkilerinin devri
ise yine Bakanlar Kurulu’nca konulacak esaslara göre 5
yıl içinde yapılacak. Bu süre içinde devredilmeyen
kadrolara ait atamalar ilgisine göre MEB ve Sağlık
Bakanlığı tarafından yapılmaya devam edilecek.
Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün görev ve yetkileri,
araç ve gereçleri, her türlü taşınır ve taşınmaz
malları, bunlara ait ödenekler ile birlikte İstanbul
dışında il özel idarelerine, İstanbul ilinde ise bu
hizmetleri il sınırlarında yapmak üzere İstanbul
Büyükşehir Belediyesi’ne devredilecek. Yüksek Denetleme
Kurulu’nun personeli, araç, gereç ve her türlü taşınır
ve taşınmaz malları ve bütçesi Sayıştay’a devredilecek
|
